HFHACI FİLİK
13 Kasım 2026 · 5 dakika okuma

HABAŞ Faciası: İş Kazaları Artarken Denetimler Neyi Göremedi?

HABAŞ’ın yayımladığı verilere göre iş günü kayıplı kazalar artarken iş güvenliği eğitim saatleri ciddi biçimde geriledi. Bir insan kaynakları uzmanının gözünden yönetim, denetim ve çalışan güvenliği.

Yorum 0

9 Kasım 2026’da İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik tesisinde meydana gelen patlama, yalnızca bir iş kazasının teknik nedenlerini değil, işletmelerde insan kaynakları yönetiminin, iş güvenliği eğitimlerinin ve denetim mekanizmalarının etkinliğini de sorgulamamızı gerektiriyor.

Hayatını kaybeden işçilerin ailelerine başsağlığı, yaralılara acil şifalar diliyorum. Soruşturma sürüyor; patlamanın kesin nedeni ve kişilerin hukuki sorumlulukları henüz kesinleşmiş değil. Buna karşılık şirketin yayımladığı iş kazası ve eğitim verileri, açıklığa kavuşturulması gereken ciddi sorular ortaya koyuyor.

İş kazaları artarken hangi uyarılar dikkate alındı?

HABAŞ’ın 2025 Sürdürülebilirlik Raporu’ndan basına yansıyan verilere göre, şirket çalışanları arasında iş günü kaybına neden olan kaza sayısı 2024’te 109 iken 2025’te 146’ya çıktı. Taşeron çalışanlarda ise 38’den 83’e yükseldi. Böylece toplam sayı 147’den 229’a, yaklaşık yüzde 56 oranında arttı.

Bu sayılar, kazaların tamamının aynı ağırlıkta olduğunu ya da aynı nedenle meydana geldiğini göstermiyor. Sağlıklı bir karşılaştırma için toplam çalışma saati, çalışan sayısı ve işlerin risk düzeyi de incelenmeli. Yine de artışın yönetim tarafından nasıl analiz edildiği, hangi düzeltici tedbirlerin alındığı ve bunların işe yarayıp yaramadığı sorulmalıdır.

Eğitim saatlerindeki düşüş nasıl açıklanacak?

Aynı raporda yer alan iş sağlığı ve güvenliği eğitim süresi 2024 için 65.700 saat, 2025 için 8.697 saat olarak aktarılıyor. Bu yaklaşık yüzde 87’lik düşüş anlamına geliyor. Raporlama yöntemi, eğitim kapsamı veya katılımcı grupları değişmiş olabilir. Dolayısıyla yalnız bu iki rakamdan hareketle kanuna aykırılık ya da patlamayla doğrudan nedensellik ileri sürülemez.

Ancak kazaların arttığı bir dönemde eğitim saatleri neden bu ölçüde azalmıştır? Bu sorunun açıklanması gerekir. Eğitim, yalnızca imza karşılığı tamamlanan bir evrak işlemi değildir. Çalışanın tehlikeyi tanıması, yaptığı işin risklerini bilmesi ve güvenli çalışma yöntemlerini uygulayabilmesi gerekir.

Taşeron çalışanların güvenliği ortak bir sorumluluktur

Bakım, onarım ve diğer teknik hizmetlerde alt işveren çalışanlarıyla aynı sahayı paylaşan işletmelerde koordinasyon hayati önem taşır. Sahaya giriş eğitimleri, görev yetkinliği, çalışma izinleri, kişisel koruyucu donanımlar ve tehlikeli işler için belirlenen prosedürler yalnızca dosyada değil, uygulamada da karşılığını bulmalıdır.

İnsan kaynakları birimleri ile iş güvenliği uzmanlarının görevleri farklıdır. Fakat personel planlaması, mesleki yeterlilik, vardiya düzeni, eğitim takibi ve sahadaki riskler birbirinden kopuk yönetilemez. Çalışanın hangi işi yapmaya yetkili olduğu ve hangi eğitimi aldığı, fiilî çalışma düzeniyle örtüşmelidir.

Denetimin varlığı, etkinliğini kanıtlar mı?

Bakanlık açıklamalarında tesiste daha önce denetimler yapıldığı, iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerinin görev aldığı bildirildi. Ancak uzman sayısı ya da denetim yapılmış olması tek başına risklerin giderildiğini göstermez. Esas mesele, tespit edilen tehlikelerin yönetime bildirilip bildirilmediği, alınan kararların uygulanıp uygulanmadığı ve sonuçların izlenip izlenmediğidir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesi, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünü işverene verir. İşverenin dışarıdan uzman veya hizmet alması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Olayla ilgili bilirkişi incelemesinde bakım ve periyodik kontrol kayıtları, risk değerlendirmeleri, eğitim belgeleri ve alınan tedbirler birlikte ele alınmalıdır.

İnsan kaynakları yönetiminin merkezinde insan olmalıdır

İnsan kaynakları uzmanı olarak bu meseleye yalnızca bordro, özlük dosyası veya personel sayısı üzerinden bakmıyorum. Çalışanların yeterliliği, güvenli görevlendirilmesi, eğitimlerinin güncelliği ve çalışma koşulları da yönetimin sorumluluğudur. Bunlardan hangilerinin HABAŞ’taki olayda etkili olduğu ise ancak soruşturmayla ortaya çıkabilir.

Türkiye’nin güçlü sanayiye, üretime ve istihdama ihtiyacı var. Fakat üretim gücünün gerçek ölçütlerinden biri de çalışanların hayatını koruyabilmektir. Gebze, Çayırova ve Dilovası gibi sanayi bölgelerinde de benzer risklerin önlenmesi için belgelerin değil, tedbirlerin sahadaki karşılığının denetlenmesi gerekir.

Bir işçinin hayatını kaybetmesinden sonra tutulan tutanaklar, zamanında alınmamış güvenlik tedbirlerinin yerini tutamaz.

Olayın tüm yönleriyle aydınlatılmasını, varsa ihmallerin hukuk çerçevesinde belirlenmesini ve benzer faciaların önlenmesi için somut tedbirler alınmasını bekliyorum.

Hacı FİLİK
İnsan Kaynakları ve Özlük İşleri Uzmanı
Zafer Partisi Çayırova İlçe Başkanı
Bilim • Birlik • Barış

Kaynaklar

Euronews, 12 Kasım 2026: Soruşturma ve şirket raporundaki veriler

DW Türkçe, 12 Kasım 2026: Dokuz tutuklama, iki adli kontrol

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Yorum Yap