Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan yeni kanun teklifi, uzun yıllardır vatandaşlarımızın karşı karşıya kaldığı Genel Sağlık Sigortası borçlarını yeniden gündeme taşıdı.
13 Kasım 2026 tarihli basın haberlerine göre, 1 Ocak 2017 öncesine ait ödenmemiş GSS prim borçları ile bunlara bağlı gecikme cezası ve zamlarının tahsilinden vazgeçilmesi öngörülüyor. Düzenlemenin yaklaşık 2 milyon 199 bin 860 kişiyi ve 5 milyar 627 milyon lirayı aşan bir alacağı ilgilendirdiği belirtiliyor.
Öncelikle önemli bir ayrımı yapalım: Bu düzenleme henüz kanunlaşmış değildir. TBMM’ye sunulmuş bir tekliftir. Dolayısıyla vatandaşlarımızın borçlarının bugün itibarıyla silindiğini söylemek doğru olmaz.
Bununla birlikte teklifin kendisi bile üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir gerçeği ortaya koyuyor: Milyonlarca insanın sağlık sigortası borcuyla karşı karşıya kalması yalnızca bir tahsilat meselesi midir?
Borç neden oluşuyor?
Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği için prim gelirleri önemlidir. Devletin sağlık hizmetlerini finanse edebilmesi, çalışanların ve işverenlerin yükümlülüklerini yerine getirmesiyle doğrudan ilişkilidir.
Ancak hayatın gerçekleri her zaman mevzuattaki hesaplara uymaz. İşsiz kalan, düzensiz gelirle çalışan, gelir testi sürecini zamanında tamamlayamayan veya sigortalılık durumundaki değişiklikleri takip edemeyen vatandaşlar borçlarla karşılaşabilmektedir.
Burada bütün borçların aynı sebeple doğduğunu ileri sürmüyorum. Her vatandaşın durumu farklıdır. Fakat milyonlarca kişiyi ilgilendiren bir sorunun yalnızca bireysel ihmalle açıklanamayacağı da açıktır. Devlet, prim yükümlülüğünü takip ettiği kadar vatandaşının bu yükümlülüğü yerine getirebilecek ekonomik imkâna sahip olup olmadığını da değerlendirmelidir.
Sosyal devlet neyi gerektirir?
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, devletimizi sosyal bir hukuk devleti olarak tanımlar. Anayasa’nın 56. maddesi sağlık hizmetlerinin düzenlenmesine, 60. maddesi ise sosyal güvenlik hakkına ilişkin temel hükümler içerir.
Bu ilkeler, sağlık sisteminin mali sorumluluklardan bağımsız olduğu anlamına gelmez. Ancak insan sağlığının yalnızca muhasebe hesaplarıyla değerlendirilemeyeceğini gösterir. Sağlık hizmetlerinin erişilebilir olması, sosyal güvenlik sisteminin mali açıdan sürdürülebilir olması ve kamu kaynaklarının adil kullanılması birlikte düşünülmelidir.
Güçlü devlet, vatandaşına yalnızca borcunu hatırlatan değil, borcun neden doğduğunu araştıran ve aynı sorunun yeniden oluşmasını önleyen devlettir.
Bir defalık düzenleme yeterli mi?
Geçmiş dönemlere ait borçların tahsilinden vazgeçilmesi, kapsamındaki vatandaşlar açısından önemli bir rahatlama sağlayabilir. Ancak asıl mesele, birkaç yıl sonra benzer bir borç birikimiyle yeniden karşılaşıp karşılaşmayacağımızdır.
Bunun için gelir testi süreçlerinin kolaylaştırılması, sigortalılık durumundaki değişikliklerin vatandaşa zamanında bildirilmesi ve düşük gelirli bireylerin sosyal güvenlik sisteminden kopmasının önlenmesi gerekir. Ayrıca borçların yıllara, gelir gruplarına ve oluşum sebeplerine göre dağılımı kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
Çalışanların ve ailelerin güvenliği
Çayırova ve Gebze gibi sanayi bölgelerinde çalışanlarımız açısından sosyal güvenlik, günlük hayatın en önemli güvencelerinden biridir. İşini kaybeden bir çalışanın gelir kaybının yanında sağlık güvencesi konusunda da belirsizlik yaşaması, aile bütçesini daha kırılgan hâle getirir.
İnsan kaynakları ve çalışma hayatı alanındaki tecrübem bana şunu gösteriyor: Sosyal güvenlik yalnızca bordroda görülen bir kesinti veya işverenin yerine getirdiği yasal yükümlülük değildir. Çalışanın yarınından emin olabilmesinin temel şartlarından biridir.
Bu nedenle kayıtlı istihdamın geliştirilmesi, işsizlik dönemlerinde hak kayıplarının önlenmesi ve vatandaşın doğru bilgilendirilmesi sosyal güvenlik politikalarının merkezinde yer almalıdır.
Devletin görevi sorunu tekrar ettirmemektir
Bugün tartışılan düzenlemeyi, geçmiş borçların tahsilinden vazgeçilmesi yönünde atılmış bir adım olarak değerlendirmek mümkündür. Fakat gerçek başarı, borçların belirli aralıklarla silinmesi değil; vatandaşın gelirine, çalışma durumuna ve sosyal güvenlik haklarına uygun, adil ve öngörülebilir bir sistemin kurulmasıdır.
Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal devlet anlayışı, ekonomik gerçeklerle insan onurunu birlikte korumalıdır. Sağlık hizmetlerinin finansmanı güçlü olmalı, kamu kaynakları sorumlulukla yönetilmeli ve hiçbir vatandaşımız sistemin karmaşıklığı içerisinde çaresiz bırakılmamalıdır.
Çünkü sağlık hakkı, borç defterindeki bir satırdan çok daha değerlidir.
Hacı FİLİK — Zafer Partisi Çayırova İlçe Başkanı — Bilim • Birlik • Barış
